Veel overheden maken voor hun werk gebruik van luchtfoto's. Ze worden voor verschillende belangrijke doeleinden gebruikt zoals het bijhouden van de basisregistratie grootschalige topografie (BGT). 

Drie voorbeelden: de Gasunie gebruikt luchtfoto’s voor het identificeren van graafwerkzaamheden in de buurt van leidingen, het Kadaster krijgt met luchtfoto’s inzage in percelen en kadastrale gegevens en de waterschappen hebben met luchtfoto’s zicht op de watergangen en dijken. Allemaal voorbeelden van gebruik van hoge kwaliteit luchtfoto's in de primaire processen van de deelnemende partijen.

Beeldmateriaal is een samenwerkingsproject dat wordt uitgevoerd in opdracht van het GI-beraad en loopt sinds 2011. De volgende partijen nemen hierin deel:

  • Ministerie van BZK
  • Ministerie van Defensie
  • Ministerie van Economische Zaken en Klimaat 
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  • Ministerie van Justitie en Veiligheid
  • Het Kadaster 
  • Rijksdienst voor Ondernemend Nederland 
  • Alle provincies
  • Alle waterschappen
  • ProRail BV
  • Nederlandse Gasunie
  • Staatsbosbeheer
  • Instituut voor Fysieke Veiligheid
  • 70 gemeenten

Producten

Hoge resolutieopnamen

Beeldmateriaal levert elk jaar hoge- en lage resolutie luchtopnamen. De hoge resolutie luchtopnamen (gemaakt in het bladloos seizoen tot 23 april) worden gebruikt voor het vervaardigen van stereoscopische foto's en orthofotomozaïek. Ze vormen een landsdekkende luchtfoto met een grondpixelresolutie van tussen de 4 en 10 cm. 

Stereofoto's

Bij een stereoscopische-fotovlucht worden minimaal twee foto's vanuit een verschillende hoek gemaakt. Door deze twee te combineren (overlappen) ontstaat diepte in het beeld. Deze overlap heet ook wel dwars- en langsoverlap. Voor het project Beeldmateriaal is een langsoverlap van 60% en dwarsoverlap van 30% gedefinieerd. Stereobeelden worden geleverd als 24-bits RGB luchtopnamen (TIFF).

Orthofotomozaïeken

Orthofotomozaïeken zijn geometrisch gecorrigeerde luchtfoto's, waarbij reliëfverplaatsing is verwijderd met behulp van hoogtemodellen. De fotobeelden zijn samengevoegd tot een enkele mozaïek, waarbij de overlap tussen de opnamen verwijderd is en kleurverschillen geminimaliseerd zijn. De orthofotomozaïeken zijn beschikbaar als 24-bits RGB orthofotomozaïeken (ECW en GeoTIFF).

Lage resolutieopnamen

De lage resolutie luchtopnamen (voorjaar/zomer) vormen een landsdekkende kleurenluchtfoto met een grondpixelresolutie van 25 cm. Naast de RGB orthofoto’s zijn ook infraroodbeelden beschikbaar.  Deze data wordt als opendata ter beschikking gesteld.

Kwaliteit

Het ingewonnen beeldmateriaal moet voldoen aan eisen zodat het geschikt is voor kartering met de Basisregistratie Grootschalige Topografie BGT. Deze hebben betrekking op onder meer de vlieghoogte, paspunten, omvalling of parallax, camera, uitvoering van de vlucht, aerotriangulatie, blokvereffening en het vervaardigen van orthofotomozaïeken. Aan de hand van deze technische eisen controleren we of het blok volledig is geleverd. Ook controleren wij of de geleverde documenten en bestanden voldoen aan technische eisen, eindtermen en leveringseisen. Aan alle specificaties moet worden voldaan. Voor enkele aspecten mag de geleverde data 2% van de specificaties afwijken, zolang afwijkingen niet aaneengesloten in het projectgebied voorkomen. 

Door het toepassen van deze eisen en controles hebben de HR-luchtopnamen zo’n hoge geometrische en radiometrische kwaliteit dat hiermee hoogwaardige stereokarteringen mogelijk zijn met een absolute liggingsnauwkeurigheid in X- en Y-richting van 20 cm of beter.

Gebruikers aan het woord

Alex Lucassen, provincie Zuiderzeeland

Edwin Rittersma, Waterschap Noorderzijlvest

“Ik merk nog steeds dat mensen zijn verrast als ik hoogtekaarten laat zien, terwijl het hier gaat om open data.”

Edwin Rittersma is adviseur watersystemen bij waterschap Noorderzijlvest in Groningen. In zijn functie adviseert hij over plannen, zowel in- als extern. Hij bekijkt of ruimtelijke ontwikkeling invloed heeft op het watersysteem. 

Een voorbeeld: de gemeente wil een nieuwe woonwijk bouwen. Edwin bekijkt dan onder andere hoe de woonwijk wordt geïntegreerd in het watersysteem, bijvoorbeeld of het regenwater straks op de juiste manier wordt afgevoerd en wat het waterpeil betekent voor het plan. Als Edwin de plannen beoordeelt, kijkt hij altijd eerst naar de specifieke watersysteemgegevens van Noorderzijlvest op een luchtfoto van Beeldmateriaal. “Een luchtfoto geeft samen met onze eigen data direct inzicht in hoe het watersysteem zich verhoudt ten opzichte van de geplande woningen” vertelt Edwin. “Vervolgens pak ik de hoogtekaart (www.ahn.nl) erbij. Hier zie ik wat het maaiveldverloop is en wat de maaiveldhoogte is ten opzichte van NAP. En dat is essentiële informatie om over een plan te kunnen adviseren of te beoordelen.” 

“Zonder het AHN en luchtfoto’s heb je een incompleet beeld, ondanks dat de werking van het watersysteem tot in detail beschikbaar is in ons beheerregister. Ik merk in de overleggen met gemeenten, projectontwikkelaars en ingenieursbureaus dat de combinatie van de AHN en luchtfoto’s mij helpt om het waterbelang onder de aandacht te brengen. En het creëert begrip aan de andere kant van de tafel.”

“Ik merk nog steeds dat mensen verrast zijn als ik de hoogtekaarten laat zien, terwijl het hier gaat om open data. Als je de maaiveldhoogte wilt zien, hoef je hier geen landmeter het veld in te sturen. Deze info kun je van de hoogtekaart aflezen. Bovendien bespaart het kosten.” 

Edwin Rittersma werkt bij Waterschap Noorderzijlvest. Het waterschap werkt aan schoon en voldoende water en droge voeten in Noord- en West-Groningen, Noordwest-Drenthe en het Friese deel van het Lauwersmeer.